Incoterms® 2020 to uniwersalny system reguł, który upraszcza globalny handel i transport towarów. Każda reguła precyzyjnie określa, kto i za co odpowiada – od momentu załadunku po rozładunek w miejscu docelowym. W tym artykule znajdziesz jasne wyjaśnienie reguł Incoterms®, podzielonych według rodzaju transportu i poziomu zaangażowania sprzedającego.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
Czy Incoterms® 2020 nadal obowiązują w 2026 roku?
W 2026 roku nadal stosuje się reguły Incoterms® 2020, opublikowane przez International Chamber of Commerce. Do momentu oficjalnego wprowadzenia nowej edycji pozostają one aktualnym i rekomendowanym standardem w handlu międzynarodowym. Strony umowy mogą więc bezpiecznie posługiwać się regułami Incoterms® 2020, pod warunkiem wyraźnego wskazania ich wersji w kontrakcie (np. „DAP Gdańsk, Incoterms® 2020”).
Jakie Incoterms® stosuje się w transporcie morskim, drogowym i lotniczym?
Nie każda reguła Incoterms® działa w każdym typie transportu. W przypadku transportu drogowego, lotniczego i kolejowego, a także przy przesyłkach multimodalnych (np. łączących kontener + samochód), stosuje się cztery kluczowe formuły:
EXW – Ex Works (Z zakładu)
Reguła EXW oznacza, że sprzedający udostępnia towar w swoim zakładzie, magazynie lub innym uzgodnionym miejscu. To kupujący organizuje cały proces transportowy, łącznie z załadunkiem, eksportem, odprawą celną i ubezpieczeniem. EXW to jedna z najbardziej wymagających reguł dla nabywcy – idealna dla doświadczonych importerów.
- Obowiązki sprzedającego: udostępnienie towaru
- Obowiązki kupującego: załadunek, odprawa celna, transport, ubezpieczenie
Stosowane w relacjach B2B, gdy nabywca chce mieć pełną kontrolę nad logistyką.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
FCA – Free Carrier (Dostarczone do przewoźnika)
FCA zapewnia większą równowagę. Sprzedający dostarcza towar do wyznaczonego miejsca – może to być własny magazyn lub terminal, gdzie ładunek jest przekazywany przewoźnikowi wyznaczonemu przez kupującego.
- Obowiązki sprzedającego: dostarczenie towaru do przewoźnika, odprawa eksportowa
- Obowiązki kupującego: dalszy transport, ubezpieczenie, import
Idealne do transportu lotniczego, kolejowego i drogowego.
Przykład: firma z Polski eksportuje maszyny do USA. Organizujemy odbiór z zakładu w Poznaniu i dostarczenie do lotniska we Frankfurcie – punkt FCA. Odprawa celna i fracht do Chicago leżą po stronie nabywcy.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
CPT – Carriage Paid To (Przewoźne opłacone do)
W CPT sprzedawca pokrywa koszty transportu do wskazanego miejsca, ale odpowiedzialność za ładunek przechodzi na kupującego już w momencie przekazania towaru pierwszemu przewoźnikowi. To dobre rozwiązanie, gdy eksporter chce zapewnić przewóz, ale nie bierze odpowiedzialności za ryzyka w trasie.
- Obowiązki sprzedającego: transport do miejsca przeznaczenia, odprawa eksportowa
- Obowiązki kupującego: ryzyko od momentu załadunku, ubezpieczenie, import
CPT jest popularne przy frachcie lotniczym i drogowym do krajów UE.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
CIP – Carriage and Insurance Paid To (Transport i ubezpieczenie opłacone do)
To rozszerzona wersja CPT, gdzie sprzedający dodatkowo musi wykupić ubezpieczenie transportowe na rzecz kupującego (ICC A – pełne ryzyko). To rozwiązanie daje większe poczucie bezpieczeństwa i bywa często wykorzystywane w dostawach o wyższej wartości.
- Bezpieczne rozwiązanie przy drogich ładunkach lub dostawach międzykontynentalnych.
- Ubezpieczenie chroni kupującego, ale opłacane jest przez sprzedawcę.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
Które warunki Incoterms® obowiązują tylko w transporcie morskim?
Nie wszystkie reguły Incoterms® można stosować w dowolnym typie transportu. FOB, FAS, CFR i CIF są dedykowane wyłącznie dla frachtu morskiego lub śródlądowego. Sprawdzają się przede wszystkim przy transporcie kontenerów i ładunków drobnicowych.
FOB – Free On Board (Załadunek na statek)
Sprzedawca dostarcza towar na pokład statku wskazanego przez kupującego w porcie załadunku. Od momentu załadunku na statek odpowiedzialność przechodzi na kupującego.
- Ryzyko i koszty przechodzą na kupującego po załadunku.
- Typowe przy handlu masowym lub kontenerowym.
- Wybierany przez eksporterów z dobrą logistyką portową.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
FAS – Free Alongside Ship (Dostarczone wzdłuż burty statku)
Reguła FAS (Free Alongside Ship) oznacza, że sprzedający dostarcza towar w określonym porcie wysyłki, umieszczając go wzdłuż burty statku wskazanego przez kupującego – na nabrzeżu, rampie lub barce portowej. W tym momencie ryzyko utraty lub uszkodzenia towaru przechodzi na nabywcę, który od tej chwili odpowiada za dalsze koszty, załadunek i transport morski.
FAS jest stosowana przede wszystkim w handlu towarami masowymi, drewnem, stalą, maszynami przemysłowymi lub ładunkami niestandardowymi, które nie wymagają transportu kontenerowego. To rozwiązanie wybierają często importerzy, którzy posiadają własne umowy z armatorami lub operatorami portowymi.
Przykład: Polski eksporter drewna dostarcza surowiec do portu w Gdańsku, gdzie towar zostaje ułożony luzem wzdłuż burty statku, który czarteruje amerykański kontrahent. Od momentu ułożenia drewna na nabrzeżu ryzyko i koszty przechodzą na kupującego.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
CFR – Cost and Freight (Koszt i fracht)
W CFR sprzedający opłaca fracht morski do portu docelowego, ale ryzyko przechodzi na kupującego już w porcie załadunku. W odróżnieniu od CIF nie obejmuje ubezpieczenia.
- Ryzyko przechodzi w porcie załadunku (jak FOB).
- Dobre rozwiązanie dla stałych tras morskich, np. z Europy do Azji.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
CIF – Cost, Insurance and Freight (Koszt, ubezpieczenie i fracht)
To rozbudowana wersja CFR – sprzedawca zapewnia również ubezpieczenie transportowe do portu przeznaczenia. Popularna w handlu surowcami i wysokowartościowymi ładunkami.
- Najbardziej „kompletna” z morskich reguł – chroni kupującego w razie uszkodzenia lub utraty towaru.
- Wymagana w wielu portach Azji i Afryki przy imporcie kontenerów.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
Kiedy stosować FOB, a kiedy CIF?
FOB (Free On Board) jest korzystny dla importerów z własną umową frachtową – np. dużych dystrybutorów z Azji.
CIF (Cost, Insurance and Freight) to dobry wybór, gdy kupujący nie ma doświadczenia w organizowaniu frachtu morskiego lub zależy mu na prostym, ubezpieczonym modelu dostawy.
Przykład: polski producent eksportuje kontener towarów z Gdyni do Szanghaju. Przy regule CIF organizujemy transport, odprawę eksportową i ubezpieczenie aż do portu docelowego w Chinach.
Kiedy odpowiedzialność spoczywa na sprzedającym aż do miejsca przeznaczenia?
W sytuacjach, gdy to sprzedawca organizuje pełną dostawę „pod drzwi” – łącznie z formalnościami importowymi, rozładunkiem czy cłem – stosuje się reguły z grupy D: DAP, DPU i DDP.
DAP – Delivered at Place (Dostarczone do miejsca)
Sprzedający ponosi wszystkie koszty i ryzyko aż do miejsca dostawy. Kupujący odpowiada za rozładunek i odprawę importową. Towar dostarczany jest do wskazanej lokalizacji, np. magazynu odbiorcy, gotowy do rozładunku.
- Często stosowane w handlu z partnerami europejskimi – np. z Niemiec do Polski.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
DPU – Delivered at Place Unloaded (Dostarczone rozładowane)
Jedyna reguła, która wymaga od sprzedającego zorganizowania również rozładunku. Doskonała dla firm, które nie mają własnej infrastruktury magazynowej.
- Unikalna reguła – jedyna, która zobowiązuje sprzedającego do rozładunku.
- Stosowana, gdy sprzedający posiada wpływ na miejsce i sposób dostawy.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
DDP – Delivered Duty Paid (Dostarczone, cło opłacone)
Pełna odpowiedzialność po stronie eksportera – także za odprawę celną importową i opłacenie należności podatkowych. Reguła preferowana w branży FMCG i e-commerce B2C. To najbardziej zobowiązująca reguła dla sprzedającego.
- Sprzedający organizuje i opłaca transport, cło, VAT i wszelkie inne formalności.
- Kupujący otrzymuje towar „pod drzwi”, bez żadnych dodatkowych kosztów.
Przykład: polska firma eksportuje produkty FMCG do niemieckiej sieci handlowej. Stosując DDP, organizujemy dostawę do magazynu odbiorcy, opłaca niemiecki VAT i przeprowadza odprawę celną – nabywca otrzymuje towar gotowy do wprowadzenia na rynek.
Źródło: Opracowanie własne Omida Sea And Air S.A. - Podział kosztów i ryzyka w oparciu o reguły Incoterms® opracowane przez Międzynarodową Izbę Handlową w Paryżu (ICC)
Podsumowanie: Jak dobrać właściwą regułę Incoterms®?
Dobór odpowiedniej reguły Incoterms® nie jest decyzją przypadkową ani formalnością „do odhaczenia” w umowie handlowej. To strategiczny wybór, który wpływa na cały przebieg transakcji – od momentu odbioru towaru, przez transport i odprawy celne, aż po finalne rozliczenie. Reguła powinna być dostosowana do charakteru towaru, kierunku dostawy i wybranego środka transportu, ale równie ważne są intencje i możliwości każdej ze stron.
W praktyce nie ma jednej uniwersalnej reguły dla każdego przypadku – dobór Incoterms® wymaga uwzględnienia lokalnych przepisów, wymagań celnych, struktury kosztowej, oczekiwanego poziomu ryzyka i partnerstwa.
W Omida Sea And Air pomagamy firmom dopasować właściwe reguły do ich modelu biznesowego, rodzaju rynku, jak i specyfiki produktu. Doradzamy, które warunki pozwolą zoptymalizować procesy operacyjne, uniknąć zbędnych kosztów i zapewnić transparentność obowiązków na każdym etapie współpracy.
Skontaktuj się z nami – dobierzemy najlepszą regułę Incoterms® i zadbamy, by Twój transport międzynarodowy przebiegł bez zakłóceń.
